Wybór pompy ciepła nie sprowadza się wyłącznie do określenia wymaganej mocy urządzenia. Jedną z podstawowych decyzji jest wskazanie źródła, z którego system będzie pobierał energię. W budownictwie jednorodzinnym stosuje się przede wszystkim rozwiązania powietrze–woda oraz solanka–woda, określane potocznie jako gruntowe. Oba systemy działają według podobnej zasady, ale różnią się sposobem pozyskiwania ciepła, wymaganiami montażowymi i warunkami pracy.
Skąd powietrzna pompa ciepła pobiera energię?
W systemie powietrze–woda dolnym źródłem jest powietrze zewnętrzne. Urządzenie pobiera zawartą w nim energię cieplną, a następnie – przy wykorzystaniu obiegu chłodniczego – przekazuje ją do instalacji grzewczej budynku.
Dużą zaletą takiego rozwiązania jest brak konieczności wykonywania odwiertów lub budowania wymiennika gruntowego. Dzięki temu zakres prac na działce jest ograniczony, a instalację można uwzględnić zarówno podczas budowy domu, jak i jego modernizacji.
Trzeba jednak pamiętać, że temperatura powietrza zewnętrznego zmienia się w ciągu roku, dlatego zmieniają się również warunki pracy urządzenia. Właściwy dobór pompy powinien uwzględniać temperatury występujące w danej lokalizacji oraz zapotrzebowanie budynku na ciepło.
W praktyce znaczenie ma również odpowiednie umiejscowienie jednostki zewnętrznej. Należy zapewnić jej możliwość swobodnej wymiany powietrza, dostęp serwisowy oraz prawidłowe odprowadzanie wody powstającej podczas pracy. Lokalizacja powinna być więc częścią projektu instalacji, a nie decyzją podejmowaną dopiero na etapie montażu.
Jak działa gruntowa pompa ciepła?
W przypadku rozwiązania solanka–woda energia pobierana jest z gruntu za pośrednictwem odpowiednio zaprojektowanego wymiennika. Może on mieć formę sond pionowych lub kolektora poziomego.
Temperatura gruntu na odpowiedniej głębokości jest bardziej stabilna niż temperatura powietrza. Zapewnia to przewidywalne warunki pracy dolnego źródła, ale sama inwestycja wymaga dodatkowych prac oraz uwzględnienia parametrów działki.
Przed wyborem takiego systemu trzeba przeanalizować między innymi:
- dostępną powierzchnię terenu,
- warunki gruntowe,
- możliwość wykonania odwiertów,
- przewidywane zapotrzebowanie domu na ciepło,
- sposób wykonania i rozmieszczenia dolnego źródła.
Wariant gruntowy wymaga zatem szerszego spojrzenia na całą nieruchomość. Liczy się nie tylko sam budynek, ale również dostępny teren oraz możliwość wykonania instalacji dolnego źródła bez kolizji z innymi elementami zagospodarowania działki. W nowym domu można uwzględnić te kwestie już na etapie projektu, natomiast przy modernizacji istniejącego budynku konieczna jest ocena aktualnych warunków.
Co ma największe znaczenie przy wyborze?
Nie można jednoznacznie stwierdzić, że jeden rodzaj pompy jest odpowiedni dla każdego budynku. Powietrzny system może być atrakcyjny tam, gdzie inwestorowi zależy na ograniczeniu zakresu prac ziemnych. Rozwiązanie gruntowe warto natomiast analizować tam, gdzie warunki działki pozwalają na wykonanie odpowiedniego dolnego źródła.
Porównując pompy ciepła dostępne w różnych wariantach, należy więc oceniać cały system, a nie tylko samo urządzenie.
Istotne są także warunki realizacji inwestycji. Inaczej będzie wyglądać dobór rozwiązania dla nowego, dobrze zaizolowanego domu z ogrzewaniem podłogowym, a inaczej dla modernizowanego budynku wyposażonego w istniejącą instalację grzejnikową. Ten sam typ urządzenia może więc pracować w różnych warunkach i wymagać odmiennego podejścia projektowego.
Nie tylko dolne źródło
Ostateczny efekt zależy również od tego, do jakiej instalacji ciepło będzie przekazywane. Znaczenie mają parametry ogrzewania podłogowego lub grzejnikowego, zapotrzebowanie na ciepłą wodę użytkową, jakość izolacji domu oraz sposób sterowania.
Warto uwzględnić także sposób użytkowania budynku. Liczba mieszkańców, oczekiwana temperatura w pomieszczeniach, zapotrzebowanie na ciepłą wodę oraz ewentualne plany dalszej termomodernizacji wpływają na sposób, w jaki powinien zostać zaprojektowany cały układ. Sam wybór rodzaju pompy jest więc dopiero jednym z etapów.
Dlatego wybór między pompą powietrzną a gruntową powinien być konsekwencją analizy budynku i warunków działki. Sam rodzaj dolnego źródła jest tylko jednym z elementów większego systemu grzewczego.