Kody QR spotykamy dziś niemal wszędzie – w restauracjach, na parkingach, w przesyłkach, reklamach czy wiadomościach e-mail. Są wygodne, ale coraz częściej wykorzystują je również cyberprzestępcy. Quishing to odmiana phishingu, w której fałszywy kod QR prowadzi użytkownika na stronę stworzoną po to, aby wykraść dane lub nakłonić go do niebezpiecznego działania. Dlatego skuteczna ochrona internetu zaczyna się także od uważnego sprawdzania tego, co skanujemy telefonem.
Quishing – na czym polega phishing z wykorzystaniem kodów QR?
Wyobraź sobie, że parkujesz samochód, widzisz na parkomacie kod QR i skanujesz go, żeby szybko zapłacić. Strona wygląda wiarygodnie, więc podajesz dane karty. Problem w tym, że ktoś wcześniej nakleił na oryginalny kod własną naklejkę i przekierował Cię na fałszywą stronę.
Właśnie tak może działać quishing. Nazwa powstała z połączenia słów „QR” i „phishing”. Zamiast podejrzanego linku w wiadomości użytkownik dostaje kod QR, który po zeskanowaniu otwiera określoną stronę lub aplikację.
Niebezpieczeństwo polega na tym, że przed zeskanowaniem kodu zwykle nie widzimy adresu, do którego prowadzi. Łatwiej więc przeoczyć literówkę w nazwie strony albo zupełnie fałszywą domenę.
Jak fałszywe kody QR mogą zagrozić bezpieczeństwu w internecie?
Kod QR sam w sobie nie jest niebezpieczny. Jest tylko sposobem zapisania informacji, najczęściej adresu strony internetowej. Zagrożenie pojawia się wtedy, gdy kod został przygotowany przez oszusta.
Po zeskanowaniu użytkownik może trafić między innymi na fałszywą stronę banku, operatora, sklepu internetowego albo serwisu kurierskiego. Taka witryna może wyglądać niemal identycznie jak prawdziwa i prosić o login, hasło, dane karty czy kod autoryzacyjny.
Innym scenariuszem jest próba przekonania użytkownika do pobrania aplikacji lub pliku. Dlatego warto zachować szczególną ostrożność, gdy kod QR pojawia się w niespodziewanej wiadomości, na ulotce albo w miejscu, w którym łatwo można go podmienić.
Dotyczy to wszystkich domowników. Jedna osoba może zeskanować kod podczas płacenia za parking, druga podczas zakupów, a dziecko podczas korzystania z gry lub materiałów edukacyjnych. Bezpieczeństwo w sieci jest więc częścią codziennego korzystania z internetu, podobnie jak stabilne Wi-Fi czy dobre hasło do domowej sieci.
Masz już internet? Sprawdź, jak zwiększyć bezpieczeństwo
Jeżeli korzystasz już z internetu w domu, zacznij od kilku prostych nawyków. Przed otwarciem strony sprawdzaj adres wyświetlany po zeskanowaniu kodu QR. Jeżeli nazwa domeny wygląda nietypowo, zawiera literówki albo przypadkowy ciąg znaków, lepiej jej nie otwierać.
Nie podawaj również danych logowania lub danych karty tylko dlatego, że strona została otwarta poprzez kod QR. Jeżeli witryna prosi o szczególnie ważne informacje, bezpieczniej wpisać znany adres serwisu samodzielnie w przeglądarce lub skorzystać z oficjalnej aplikacji.
Warto też zadbać o aktualizację telefonu, przeglądarki i aplikacji. Aktualizacje często zawierają poprawki zabezpieczeń, które pomagają ograniczać skutki nowych zagrożeń.
Wybierasz internet do nowego domu? Pomyśl również o bezpieczeństwie
Przy wyborze internetu do mieszkania lub domu zwykle zwracamy uwagę przede wszystkim na prędkość i zasięg Wi-Fi. To ważne, zwłaszcza gdy domownicy pracują zdalnie, oglądają filmy, prowadzą wideorozmowy albo grają online.
Warto jednak uwzględnić również bezpieczeństwo. Im więcej urządzeń jest podłączonych do sieci – komputerów, telefonów, telewizorów czy urządzeń smart home – tym większe znaczenie ma świadome korzystanie z internetu.
Dobrym rozwiązaniem jest połączenie odpowiednich zabezpieczeń z prostymi zasadami dla wszystkich domowników. Warto ustalić, że podejrzanych kodów QR nie skanujemy automatycznie, a strony proszące o dane zawsze sprawdzamy przed zalogowaniem lub wykonaniem płatności.
Ochrona internetu – na co zwrócić uwagę?
Źródło kodu QR. Zastanów się, skąd pochodzi kod. Jeśli znajduje się w oficjalnej aplikacji lub na stronie firmy, to zwykle jest bardziej wiarygodny niż przypadkowa naklejka w przestrzeni publicznej.
Adres strony. Po zeskanowaniu sprawdź domenę jeszcze przed przejściem dalej. Literówki, dodatkowe znaki i nietypowe końcówki adresów powinny wzbudzić ostrożność.
Prośba o dane. Jeżeli strona wymaga podania hasła, numeru karty lub innych wrażliwych informacji, upewnij się, że rzeczywiście znajdujesz się w serwisie, z którego chciałeś skorzystać.
Systemy operacyjne urządzeń. Regularnie aktualizuj system telefonu, komputer i aplikacje. To jeden z najprostszych sposobów ograniczania ryzyka związanego z nowymi zagrożeniami.
Bezpieczeństwo wszystkich domowników. Warto porozmawiać o quishingu także z dziećmi i osobami starszymi. Prosta zasada „najpierw sprawdź, potem kliknij” może zapobiec wielu problemom.
Dodatkowe zabezpieczenia. Sama ostrożność jest bardzo ważna, ale warto również korzystać z rozwiązań, które mogą dodatkowo ograniczać ryzyko wejścia na niebezpieczne strony.
W codziennym korzystaniu z sieci liczy się nie tylko szybkie połączenie, ale również ochrona internetu. Dodatkowe rozwiązania zabezpieczające mogą być wsparciem wtedy, gdy domownicy korzystają z wielu urządzeń, robią zakupy online, pracują zdalnie czy regularnie skanują kody QR poza domem.
Jak rozpoznać podejrzany kod QR przed zeskanowaniem?
Nie zawsze da się od razu stwierdzić, że kod jest fałszywy, ale kilka szczegółów powinno wzbudzić czujność. Sprawdź, czy kod nie został naklejony na inną naklejkę lub tabliczkę. Zwróć uwagę na komunikaty wywołujące presję, na przykład informację o konieczności natychmiastowej płatności lub blokadzie konta.
Podejrzane mogą być również kody przesłane w niespodziewanych wiadomościach. Jeżeli otrzymujesz informację od banku, firmy kurierskiej czy operatora, lepiej wejść do oficjalnej aplikacji lub serwisu samodzielnie i sprawdzić, czy rzeczywiście czeka tam na Ciebie jakaś informacja.
Podsumowanie
Quishing wykorzystuje przede wszystkim pośpiech i zaufanie do wygodnych kodów QR. Dlatego przed zeskanowaniem kodu warto sprawdzić jego źródło, a przed podaniem danych – dokładnie przyjrzeć się adresowi otwartej strony.
Kilka prostych nawyków może znacząco ograniczyć ryzyko. Uważne korzystanie z kodów QR, aktualizacje urządzeń i dodatkowe zabezpieczenia sprawiają, że internet może być wygodniejszy i bezpieczniejszy dla wszystkich domowników.